Hefir jlunum - A taka upp sna eigin sii

Manstu hva gerist jlunum?

au ykkar sem hafa hafi samb vita a eitt a erfiasta hj ungu flki er hvernig a haga jlahaldinu, hvar og hvernig? etta er vikvmt, etta er a sem margir ttast a taka vi. a vera bir a gefa sig, v jlin eru ekki bara ht ljss og glei heldur einnig sterkra tilfinninganna.

Iulega jafnar etta sig me runum eftir v sem flk eldist og roskast og tekur upp snar eigin hefir og sii.

Margar af essum hefum og sium eru samt glettilega keimlkar fjlskyldna milli, til og me landa. etta eru venjur tengdar fjlskylduheimsknum, kirkjunni og kirkjugarinum, fndri, feralgum, jlakortum, gjfum og a sjlfsgu mat. En r breytast einnig.

Laufabrausbakstur er ein slk hef og sem hefur fari mjg vaxandi undanfarin r enda mjg slensk og margir vilja halda sig vi a jlega.

a a skera og baka laufabrau er lka skemmtileg- dr og einfld hef sem fellur vel inn okkar hraa samflag ar sem of far stundir gefast til a njta saman me strfjlskyldunni og v mikilvgt a r stundir su gar.

Skemmtileg fjlskylduhef

Laufabrau hef a steikja

Vi hj Gabakstri/mmubakstri hfum tta okkur v hversu vinsl steiktu laufabrauin okkar eru orin og hva a eru margar fjlskyldur sem vilja njta samverunnar saman nna fyrir jlin, vi tskur og baksturs laufabraus.

Hefir eru skemmtilegar enn a er einnig gaman a rifja upp nokkrar gamlar tengdar jlunum. Vi hj Gabakstri/mmubakstri hfum alltaf lagt okkur fram vi a halda gamlar hefir, handbrag og tala n ekki um uppskriftir.

Jlafriurinn

a hefur gerst kaflega margt einkennilegt jlunum. Sagnritarar og frimenn hafa leitast vi a grafa upp margskonar heimildir fyrir v, hvernig ala manna hlt essa ht rsins og hvaa tilfinningar og hvatir leystust r lingi einmitt , v a jlahelgina skildu menn svo, a eir ttu a vera gir.

Gleggsta dmi er jlafriurinn". a var eldgamall siur Norurlndum, a bardagar og vg skyldu niur falla um jlin. Ef til vill tti etta rt sna a rekja til heini. Menn mttu ekki ganga vopnair inn hofi til blta.

Noregi var jlafriurinn" lgboinn. Hann var gildi rjr vikur fr 21. desember. Hvert di, sem frami var eim tma verskuldai tvfalda hegningu. essi siur hlst fram 16. ld. Rttarhld og dmar skyldu ekki fram fara, mean jlafriur" var. Ekki var unni heimilum anna en nausynlegustu strf.

Srstaklega hfu menn beyg af llum verkfrum og hldum, sem sni var hring, svo sem rokk, snldu og nafri. a var sem s liti, a slin sjlf hvldi sig, og egar slin vri htt a snast, tti a ekki vi a hringsna merkilegum, jarneskum hlutum. a gat hefnt sn grimmilega. v er sagt, a kona ein hafi sagt vi vinnukonu sna: nafni gus, sem fyrir okkur d, snertu ekki rokkinn.

g bara eina k, og hana m g ekki missa

jolabrau

Jafnvel drin nutu jlafriar. lfar, birnir, rottur og ms voru svo hlutlaus ltin, a au voru ekki einu sinni nefnd rttum nfnum. a gat lka veri varasamt a drepa lf. Snski erkibiskupinn, Olaus Magnus, sagi a jlantt gtu menn stundum ori a lfum og frami hin verstu di. jlunum var lfurinn kallaur Grftur, bjrninn Lofeldur, rottan Langhala og msin S litla gra".

Vestgautalandi Svj var einkennilegur siur sem hlst fram 19. ld. Daginn, sem jlafriur gekk gildi, 21. desember, gekk hsmirin um binn me ljs hendi og vsai rottunum t. a var ekki vandalaust verk. Ekki mtti varpa rotturnar me notum og sktingi. vert mti var a velja eim prmannleg og hgvr or.

En einmitt etta var talsver raun, v a oft voru rotturnar bnar a gera hsmurinni marga skapraun. Reynslan var v oft s, egar a kom ljs eftir jlin, a rotturnar hfu ekki teki uppsgnina" gilda, gat hsmirin sjlfri sr um kennt: Hn hafi ekki vsa eim burt me ngu mikilli stillingu.

llum skepnum var gefi betra fur jlunum en ara daga rsins. a var tr um ll Norurlnd, a krnar fengju mannaml jlantt ( slandi var a nrsntt) og margar sagnir eru til um a hva eim hafi farnast illa, sem voru vistaddir af forvitni.

Bara hebreska

En jskri jtr var a teki fram, a enginn grddi v, a heyra samtal knna jlantt, v a r tluu hebresku. Holtsetalandi var a siur, a bndur gengu t afangadagskvld. lgu hnd einhvern trjstofn og sgu: i Glejist i, tr, v a frelsarinn er fddur". Noregi var mjlk og li hellt a rtum trjnna, sem nst stu bnum. Gamalli eik elamrk var meira a segja gefinn jlagrautur. Og allstaar tti sjlfsagt a skammta blfinum.

Allur vibnaur jlanna var a vera um gar genginn egar kirkjuklukkurnar hringdu um slsetur. ltu allir verk niur falla og htin gekk gar. Enn m minna ann alkunna, slenska si, a hsfreyja gekk kringum binn afangadagskvld og mlti essi or: Komi eir, sem koma vilja, veri eir, sem vera vilja, fari eir, sem fara vilja, mr og mnum a meinalausu". Um jlin vildu menn vera sttir vi alla.

Lifi heil.

tonleikar jola


Svi

Gabakstur \ mmubakstur ehf

Lynghlsi 7 \ 110 Reykjavk | Smi: 545 7000 \Fax: 545 7011 \ kt: 550595-2499 \ Vsk.nr. 49516|gaedabakstur@gaedabakstur.is